1. Zmiany w trakcie roku budżetowego

    Rok czasu to dużo i nie wszystko da się przewidzieć. Do złagodzenia nie ujętych w ustawie budżetowej wydatków służą następujące kroki:

    1. tworzenie rezerw
    2. dawanie uprawnień do dokonywania przesunięć w planie wydatków
    3. blokowanie wydatków

     

     

     

     

    Bardzo znamienitą postacią jest James Buchanan - jedyny laureat nagrody Nobla za pracę dotyczącą finansów publicznych ('84), profesor uniwersytetu w Virginii, napisał książkę Finanse Publiczne (od początku do końca chodzi o podatki), książka ta jest w naszej bibliotece i jeśli ktoś na konsultacjach zechciałby zdać z niej relacje to może czekać na niego na prawdę NIEWYOBRAŻALNA NAGRODA!

    Buchanan pogrupował zagadnienia finansów w dwie obszerne grupy:

    1. teorie organiczne (organiczne koncepcje finansów publicznych)

    to takie w których państwo i jednostka są połączeni specjalną więzią, państwo jest dobrotliwym despotą posiadającym nadzwyczajną moc i możliwości; wykorzystując aparat skarbowy tak manipuluje zmiennymi współczynnikami (skalą, stawką podatkową) dochodów i wydatków publicznych, że tworzy z "ofiary" (obciążenie publiczne) wyższą użyteczność, krótko mówiąc państwo lepiej wie jak wydać nasze pieniądze; zgodnie z zasadą krańcowej użyteczności państwo zabiera nie te pieniądze które potrzebne są nam do spełnienia najważniejszych celów, lecz te które nie są dla nas już tak atrakcyjne ale w sferze finansów publicznych wydatkowane są na rzeczy na prawdę użyteczne;
    jest też to zgodne z teorią mnożnikową - pobrany podatek może w odpowiednich warunkach i przy odpowiedniej wysokości zwiększyć wzrost gospodarczy

    1. teorie indywidualistyczne

    państwo to przedstawiciel nas wszystkich, decyzje podejmują reprezentanci wybrani przez naród (czyli nas) a więc mamy takie podatki jakie wybraliśmy; Buchanan mówi że reprezentanci są konsumentami takimi jak my i dla nich to ich los i dobrobyt jest ważniejszy od dobrobytu innych; tak rzadko przed wyborami dokonuje się trudnych rozstrzygnięć i tak często nie podejmuje się decyzji niepopularnych np. dotyczących cen czy obciążeń podatkowych; co więc wypada czynić jednostkom? trzeba czynnie uczestniczyć w wyborach, zwłaszcza jeśli się nam coś nie podoba to trzeba działać w kierunku zniesienia tego.

    Buchanan pisze także o geniuszach ekonomicznych i tworzonych przez nich modeli finansowych oraz jak je przekształcać w praktyczne rozwiązania systemowe. Racjonalny system podatkowy jest utopią - to kamień filozoficzny za którym gonią wszyscy od niepamiętnych czasów. Toczy się walka. Ekonomiści (oczywiście indywidualiści) udowodnili że podatki są nadużyciem państwa wobec obywateli. M.in. taką tezę głosił Richardo ale w czasach gdy kapitalizm dopiero się rodził. Dziś gdy zakres redystrybucji przekracza z reguły 40% a w niektórych państwach sięga nawet 60%, mówienie o neutralnej roli podatków jest utopią.

    Ostatnio dużo słyszymy o opodatkowaniu zysków z oszczędności. Zwłaszcza dwa aspekty mają tu najważniejszą pozycję: czy prawo podatkowe może działać wstecz? oraz czy można się zgodzić na podwójne opodatkowanie? podatnik musi się przystosować do sytuacji prawnej - zaskakiwanie podatników jest zaprzeczeniem współczesnych zasad podatkowych (chodzi tu głównie o zbyt krótki okres vacatio legis).