1. II) Obszar oddziaływania polityki

    Chcąc mówić o obszarach oddziaływania musimy wcześniej wspomnieć o celach. Określone są one w ustawie. Do roku 1999 mieliśmy jeden główny cel strategiczny (są cele strategiczne, pośrednie, operacyjne), czyli cel inflacyjny. Teraz mamy dwa cele (z czego jeden jest warunkowy): jest to dbałość o należną jakość pieniądza krajowego przy jednoczesnym realizowaniu założeń gospodarczych rządu, jeśli nie koliduje z celem inflacyjnym.

    W PM obszarem oddziaływania jest podaż pieniądza (baza monetarna)
    W PF są to: dochody D, wydatki W, przychody P i rozchody R publiczne. Wartości te określają deficyt i nadwyżkę a więc są one dynamiczne (strumieniowe). Podaje się je na dany okres. Wyróżnia się też piąty obszar, czyli dług publiczny DP, który jest z kolei wielkością statyczną (określa się go w danym momencie).

    D i W to tzw. "wielkości nad kreską", a P i R to "wielkości pod kreską"

    • jeżeli różnica między D i W jest dodatnia to mamy nadwyżkę nad kreską; pod kreską mamy wtedy ujemną różnicę między P i R i mówimy o kierunkach rozdysponowania nadwyżki

     

    • jeżeli różnica między D i W jest ujemna to mamy deficyt nad kreską; pod kreską mamy wtedy dodatnią różnicę między P i R i mówimy o źródłach pokrycia deficytu

    Kwoty nad i pod kreską są zawsze te same a znaki wyniku różnicy przeciwne.

    D  W   (+/-)
    -------------
    P  R   (-/+)

    III) Instrumenty finansowe

    W PM mamy stopy pieniądza ostatniej instancji (stopy kredytu redyskontowego i lombardowego) i stopę referencyjną (związaną z ceną krótkoterminowych papierów wartościowych w operacjach otwartego rynku). Mamy też stopę rezerw obowiązkowych (w Polsce wynosi ona 5%) i inne instrumenty Banku Centralnego.

    W PF mamy podatki, opłaty i inne daniny publiczno-prawne (np. składki na ubezpieczenie społeczne ZUS). Są też dotacje, subwencje i świadczenia społeczne.

    IV) Urządzenia planistyczne

    A dokładniej mówiąc - bilanse jako urządzenia planistyczne (czyli takie, które służą diagnozowaniu, ocenianiu i formułowaniu wniosków dla finansów publicznych).

    W PM mamy SBSB czyli Skonsolidowany Bilans Sektora Bankowego
    W PF mamy SBSFP czyli Skonsolidowany Bilans Sektora Finansów Publicznych, o którym będziemy jeszcze się dużo uczyć...

     

    W sektorze bankowym (a nasz jest dwupoziomowy: NBP i banki komercyjne), konsolidacja polega na łączeniu wielkości zawartych w NBP i zbiorczym bilansie banków komercyjnych z jednoczesnym eliminowaniem wzajemnych powiązań (między NBP i bankami komercyjnymi oraz pomiędzy samymi bankami komercyjnymi).

    SBSB

    A

    P

    AZN
    KB
    KN

    G
    D
    DT

     

    A - aktywa czyli czynniki kreacji,  P- pasywa (zobowiązania) czyli składniki podaży
    (bilety bankowe i bilon i wszystkie inne instrumenty finansowe są dla emitentów pasywami a dla posiadaczy aktywami; najważniejsze czynniki kreacji pieniądza w ubiegłych latach, to: KN '91, KB '92-'94, AZN '95, KN '96)

    AZN - aktywa zagraniczne netto, KB - kredyty dla sektora budżetowego (chodzi tu o całe finanse publiczne), KN - kredyty dla sektora niefinansowego (przedsiębiorstw i gosp.dom.)

    G - gotówka w obiegu (nie liczymy tej w kasach banków), D - wkłady awista, DT - wkłady terminowe